Diğer stok hareketleri

Hareket türü: her hareketin kimliği

Şimdiye kadar tek bir hareket gördün: satınalma siparişine mal girişi (101). Oysa fabrikada mal sürekli yer değiştirir. Hammadde depodan hat yanına taşınır, bakım ekibi yağ alır, kırılan cam hurdaya ayrılır, hatalı parti satıcıya geri gönderilir.

SAP'de her stok değişikliği üç haneli bir hareket türüyle (hareket türü (movement type)) kaydedilir. Hareket türü dört şeyi belirler:

1. Stok artar mı, azalır mı, yer mi değiştirir?
2. Muhasebe kaydı oluşur mu, hangi hesaplara?
3. Ekranda hangi bilgiler zorunludur (masraf yeri, alıcı depo yeri, neden kodu...)?
4. Hareketin ters kaydı hangi türle yapılır? Kural basit: genellikle bir fazlası. 201'in iptali 202, 311'in iptali 312'dir.

MIGO'da serbest hareketler için iki işlem vardır. A07 Mal çıkışı 201 ve 551 hareketlerini, A08 Transfer kaydı ise 311, 321 ve 322 hareketlerini kapsar. İkisinde de referans "R10 Diğer"dir, yani bir siparişe bağlı değildir. Kalem tablosuna malzemeyi kendin yazarsın.

Hat besleme: 311 ile depo yerleri arası transfer

Hatırla: mal girişleri 0001 Hammadde Deposu'na yapılır, ama üretim siparişleri bileşenleri 0002 Hat Besleme (PSA) depo yerinden tüketir. PSA (üretim besleme alanı (production supply area)), montaj hattının hemen yanındaki raflardır. Depocu her sabah hattın ihtiyacını 0001'den 0002'ye taşır. MB51'i hareket türü 311 ile çalıştırırsan bu transferleri görürsün; bir belgeyi MB03'te açınca başlık metninde "Haftalık hat besleme" yazar.

311 aynı tesis içinde, tek adımda yapılan bir transferdir. Malın değeri değişmez, sadece adresi değişir. Bu yüzden muhasebe belgesi oluşmaz.

Montaj hattı kazan keçesi istiyor. 50 adet taşıyalım. Başlamadan MMBE ile RM-KECE'nin 0001'de en az 50 adet stoğu olduğunu kontrol et.

1. MIGO aç. Araç çubuğundaki ilk listeden A08 Transfer kaydı seç. Referans "R10 Diğer" olur; hareket türü alanında 311, yanında "Depo yeri transferi" yazar.
2. Kalemler tablosunda Malzeme alanına RM-KECE yaz ve Enter'a bas. Kısa metin "Kazan Keçesi (Salmastra)" ve depo yeri 0001 gelir.
3. Miktar alanına 50 yaz. Tesis 1100 dolu, Depo yeri 0001 olmalı.
4. Alıcı DY alanına 0002 yaz. Tamam kutusu serbest kalemlerde zaten işaretlidir.
5. Kontrol et ile belgeyi denetle: "Belge kontrol edildi: hata yok". Sonra Kaydet.
6. Üstteki şeritte Görüntüle (MB03) düğmesine bas. Kalemde "0001 → 0002" yazar ve araç çubuğunda "Bu harekette muhasebe belgesi oluşmaz (değer değişimi yok)" notu görünür.

Masraf yerine çıkış: 201

Bazı malzemeler bir ürüne girmez, bir bölümün işletme gideri olarak tüketilir: pres hattının hidrolik yağı, boyahanenin hava filtresi, temizlik malzemesi. Bunlar 201 hareketiyle bir masraf yerine (masraf yeri (cost center)) çıkılır. Masraf yeri, giderin hangi bölümün bütçesine yazılacağını belirler. Örneğin 4110 Sac Pres, 4120 Boyahane, 4200 Bakım Onarım.

201'in muhasebe etkisi: stok hesabı alacak, gider hesabı masraf yeriyle birlikte borç. Yedek parçalar (değerleme sınıfı 3040) için gider hesabı 73000000 Genel Üretim Giderleri, hammaddeler için 71000000 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleridir.

Pres hattında bakım var; ekip 20 litre hidrolik yağ istiyor.

1. MIGO'da işlem listesinden A07 Mal çıkışı seç. Hareket türü 201 "Masraf yerine çıkış" gelir.
2. Malzeme alanına SP-HIDROLIK-46 yaz ve Enter'a bas. Depo yeri 0005 (Yedek Parça Deposu) gelir. Yedek parçalar 0001'de değil 0005'te durur; burayı değiştirme.
3. Miktar alanına 20 yaz (birim litre).
4. Masraf yeri alanına 4110 yaz. Emin değilsen F4 ile listeden "Sac Pres"i seç.
5. Kaydet. Ardından Görüntüle (MB03) → Muhasebe belgeleri… ile FB03'e geç. 73000000 borç (Masraf yeri 4110) ve 15700000 Diğer Stoklar – Yedek Parça alacak satırlarını gör.

Kalite stoğu: 321 ve 322

Muayeneye tabi bir malzeme geldiğinde mal girişi kalite muayenesi stoğuna yapılabilir. Kalite onay verince stok serbest kullanıma alınır: 321 (kalite stoğundan serbest stoğa). Şüpheli hale gelen serbest stok ise 322 ile tekrar kalite stoğuna alınır. Malın değeri değişmez, yalnızca stok tipi değişir; muhasebe kaydı oluşmaz.

MIGO'da A08 seçip hareket türü alanında 321 veya 322'yi seçebilirsin. Gerçek hayatta 321 genellikle elle yapılmaz: kalite mühendisi QM modülünde kullanım kararı verdiğinde sistem bu transferi kendisi kaydeder. Bunu QM modülünde göreceğiz.

Hurda: 551

Montajda kırılan bir lomboz camı artık hiçbir işe yaramaz. Stoktan düşülmesi gerekir ama bu bir "tüketim" değil, kayıptır. Bunun için 551 Hurdaya ayırma kullanılır: MIGO'da A07, hareket türü 551.

551'de iki bilgi zorunludur: masraf yeri (kaybın hangi bölümde oluştuğu) ve Neden sütunundaki hurda nedeni (0001 Hasar / kırılma, 0002 Raf ömrü doldu, 0003 Kalite red). Muhasebe kaydı: 65900002 Hurda ve Fire Giderleri borç, stok hesabı alacak.

MB51'de hareket türü 551 ile çalıştırırsan, geçmiş haftalarda 0002'den 4140 Kazan Montaj masraf yerine yazılmış cam hurdalarını görürsün.

Satıcıya iade: 122

Teslim alınan motorlardan bazılarının sargısı hatalı çıktı. Mal, sipariş referansıyla satıcıya geri gönderilir: MIGO'da A02 İade teslimatı, hareket türü 122.

1. Sipariş numarasını girip Enter'a basarsın; teslim alınmış kalemler "Teslim alınan" miktarlarıyla gelir.
2. İade miktarını ve Neden sütununa iade nedenini (ör. 0001 Kalite hatası, 0004 Hasarlı teslimat) yazarsın.
3. Tamam kutusunu işaretleyip kaydedersin.

122, sipariş geçmişinde eksi bir mal girişi satırı oluşturur. Siparişin "teslim edilecek" miktarı yeniden açılır; satıcı yenisini gönderebilir. Muhasebede GR/IR borç, stok alacak olur. Faturası zaten girilmiş bir malı iade ettiysen satıcıdan bir alacak dekontu beklersin. Gerçek sistemde bu dekont da MIRO ile girilir.

Yanlış kayıt: A03 ile iptal

Yanlış miktar, yanlış masraf yeri, yanlış depo yeri... Kayıtlı bir malzeme belgesi silinmez, iptal edilir:

1. MIGO'da A03 İptal seç. Referans "R02 Malzeme belgesi" olur.
2. Belge numarasını yaz (F4 en yeni belgeleri listeler) ve Enter'a bas. Belgenin kalemleri görünür.
3. Kaydet. SAP tüm kalemleri ters hareket türüyle kaydeder: 101 → 102, 201 → 202, 311 → 312, 551 → 552.

Orijinal belge silinmez; MB51'de üstü çizili görünür, MB03'te açarsan kalemin yanında "İptal:" ile iptal belgesinin numarasını görürsün. Böylece denetimde "ne oldu, kim düzeltti?" sorusunun izi kalır.

İptal de bir mal hareketidir ve stok kontrolünden geçer. 0002'ye taşıdığın keçeler hatta tüketildiyse 311'i iptal edemezsin; geri alınacak stok kalmamıştır. Simülatörde 122 iadesi ve sayım farkları (701/702) MIGO ile iptal edilemez. Gerçek SAP'de iadenin ters kaydı 123'tür.