Satınalma talebi (ME51N)

Satınalmadan ödemeye: zincirin ilk halkası

MM modülünün kalbinde satınalmadan ödemeye (procure-to-pay, kısaca P2P) süreci vardır. Bir ihtiyaç doğar, satınalma bu ihtiyacı bir tedarikçiye sipariş olarak iletir, mal gelir, fatura gelir, ödeme yapılır. Önümüzdeki derslerde bu zincirin her halkasını tek tek kuracaksın:

Bu derste ilk halkayı ele alıyoruz: satınalma talebi (purchase requisition, PR).

Talep: şirket içi bir istek fişi

Satınalma talebi, bir departmanın satınalma birimine "bana şu malzemeden, şu tarihe kadar, bu kadar lazım" demesidir. Kâğıt dönemindeki "malzeme istek fişi"nin dijital halidir. En önemli özelliği şirket içi olmasıdır: talep tedarikçiye gitmez, kimseye karşı hukuki bir yükümlülük doğurmaz. Satınalma talebi değerlendirir; uygun satıcıyı ve fiyatı bulup siparişe dönüştürür.

Talep nereden doğar?

Talepler iki ana kaynaktan gelir:

1. Elle (manuel) yaratılan talepler. Bir departman ihtiyacını kendisi girer. Bakım ekibi pres hattının yıllık bakımı için rulman ister, Ar-Ge prototip için numune parça ister, depo sorumlusu sayımda bir malzemenin azaldığını fark eder. Bu talepler ME51N ile açılır.

2. MRP tarafından yaratılan talepler. Malzeme ihtiyaç planlaması (MRP) çalıştığında, dışarıdan tedarik edilen (tedarik türü F) malzemeler için eksik miktarı hesaplar ve otomatik satınalma talebi oluşturur. Önceki derslerde MM01'de girdiğin MRP tipi, parti büyüklüğü, emniyet stoğu ve teslim süresi tam olarak bu hesapta kullanılır. Hammadde gibi düzenli tüketilen malzemelerde taleplerin çok büyük kısmı MRP'den gelir; MRP çalıştırmayı PP modülünde yapacaksın.

Simülatörde bir talebi görüntülerken başlıkta kaynağı yazar: Manuel ya da MRP.

Talebin yapısı

Satınalma talebinin basit bir başlığı ve bir veya daha fazla kalemi vardır. Başlıkta yalnızca başlık notu (talebin gerekçesi) bulunur. Asıl bilgi kalemlerdedir, çünkü her kalem ayrı bir satıcıya, hatta ayrı bir siparişe gidebilir.

Malzemeyi girip Enter'a bastığında kısa metin, birim, satınalma grubu ve depo yeri malzeme ana verisinden otomatik gelir. Önceki derslerde doldurduğun görünümlerin işe yaradığı ilk an budur: satınalma grubu, malzemenin Satınalma görünümünden; depo yeri, MRP 2 görünümündeki harici tedarik depo yerinden okunur.

Talep, ayrıca malzemenin güncel değerleme fiyatını da taşır. Bu fiyat kesin değildir ama talebin yaklaşık değerini gösterir. Onay stratejisi de bu değere bakar.

Adım adım: kablo demeti için talep aç

Planlama ekibi, kablo demeti (RM-KABLO) tüketiminin arttığını ve stoğun emniyet stoğuna yaklaştığını fark etti. Satınalmaya 200 adetlik bir talep iletelim.

1. ME51N ile işlemi aç.
2. Başlık notu alanına gerekçeyi yaz: Montaj hattı tüketimi arttı, emniyet stoğuna yaklaşıldı.
3. Kalem genel görünümünün ilk satırında Malzeme sütununa RM-KABLO yaz ve Enter'a bas. Kısa metin (Kablo Demeti), birim (ADT), SAG (102) ve DY (0001) dolar.
4. Miktar sütununa 200 yaz. Görev en az 100 adet istiyor.
5. Teslim tarihi sütununa bugünden yaklaşık 10 gün sonrasını GG.AA.YYYY biçiminde yaz (örneğin bugün 23.10.2026 ise 02.11.2026). Geçmiş bir tarih yazarsan "Kalem 10: teslim tarihi geçmişte" uyarısı alırsın.
6. Tesis 1100 olarak kalsın. İstersen İstenen satıcı sütununa 17300004 (Teknokart Elektronik, kablo demetinin tedarikçisi) yaz.
7. Kaydet (Ctrl+S). Durum çubuğunda "Satınalma talebi ... yaratıldı" mesajı çıkar ve ekran otomatik olarak yeni talebin görüntüleme ekranına (ME53N) geçer.

Birden fazla malzeme isteyeceksen tablonun üstündeki + Kalem düğmesiyle yeni satır ekleyebilirsin. Her satır talepte ayrı bir kalem numarası alır: 10, 20, 30...

Talepleri izlemek: ME53N ve ME5A

Kaydettikten sonra açılan ME53N ekranında talebin numarasını, yaratanı, tarihini ve kaynağını (Manuel) görürsün. Kalem tablosunda iki yeni sütun vardır: Siparişe dönüşen (şimdilik 0) ve Sipariş. Talep siparişe dönüştüğünde bu sütunlar dolacak ve sipariş numarasına tıklayarak siparişe gidebileceksin.

Satınalmacının günlük işi ise tek tek talep açmak değil, bekleyen talepleri görmektir. Bunun için ME5A kullanılır:

1. ME5A ile listeyi aç. Tesis 1100 ve "Yalnızca açık talepler" seçili gelir.
2. F8 (Yürüt) ile listeyi çalıştır.
3. Listede kendi kablo talebini ve bakım ekibinden BAKIM.ONUR kullanıcısının açtığı bir talebi görürsün: pres ana mil rulmanı (SP-RULMAN-PRES, 2 adet) ve endüktif sensör (SP-SENSOR-IND, 6 adet), istenen satıcı 17300014 (Yıldız Endüstriyel Bakım), satınalma grubu 105.
4. Talep numarasına tıklarsan ya da satıra çift tıklarsan talep ME53N'de açılır. Başlık notunda gerekçeyi okuyabilirsin: pres hattının yıllık bakımı.

Talep numaraları her kullanıcının sandbox'ında farklı olabilir, bu yüzden numarayı ezberlemek yerine ME5A ile bulmayı alışkanlık edin. Bakım talebini bir sonraki derste siparişe dönüştüreceksin.

Onay stratejisi: her talep hemen siparişe dönüşmez

Gerçek şirketlerde herkes istediği tutarda talep açıp siparişe dönüştüremez. Onay stratejisi (release strategy) talebin değerine, mal grubuna veya tesise göre kimlerin onaylaması gerektiğini belirler. Örneğin:

• 50.000 TL'ye kadar: satınalma grubu kendisi işler.
• 50.000 – 250.000 TL: departman müdürü onaylar.
• 250.000 TL üzeri: fabrika müdürü de onaylar.

Onay bekleyen talep siparişe dönüştürülemez. Onaylayıcılar talepleri tek tek ME54N ya da toplu olarak ME55 ile onaylar. Aynı mantık siparişler için de vardır (ME29N, ME28). Simülatör onay stratejisini içermez; talebin siparişe dönüşmesi için bir onay beklemen gerekmez.