Bu derste
- ERP'nin hangi sorunu çözdüğünü bir fabrika örneğiyle anlamak
- SAP, S/4HANA ve "modül" kavramlarını yerine oturtmak
- Bu kursta hangi modülleri, hangi sırayla öğreneceğini görmek
Bir fabrikada bir pazartesi sabahı
Manisa'daki bir çamaşır makinesi fabrikasını düşün. Pazartesi sabahı satış ekibi büyük bir bayiden 300 makinelik sipariş alıyor. Bu tek sipariş, fabrikada bir dizi soruyu tetikler:
- Planlama: Bu kadar makineyi ne zaman üretebiliriz? Hatlar dolu mu?
- Depo: Elimizde yeterli motor, elektronik kart, paslanmaz sac var mı?
- Satınalma: Eksik olanları hangi tedarikçiden, kaça, ne zaman alırız?
- Üretim: Hangi gün hangi hatta kaç makine montajlanacak?
- Kalite: Test istasyonundan geçemeyen makineler ne olacak?
- Muhasebe: Bu siparişten ne kadar kâr edeceğiz? Stokların değeri ne?
ERP öncesi dönemde her departmanın kendi Excel dosyası ya da ayrı bir programı olurdu. Satış "300 makine" yazar, depo motor stoğunu kendi listesinde tutar, muhasebe faturaları başka bir yazılıma girer. Sonuç tanıdıktır: aynı bilgi üç farklı yerde üç farklı değerde durur, kimse hangisinin doğru olduğunu bilmez.
ERP: tek veritabanı, tek gerçek
ERP (Enterprise Resource Planning, kurumsal kaynak planlama), şirketteki tüm departmanların aynı veritabanını kullandığı iş yazılımıdır. Depocu mal girişini kaydettiği anda:
- stok miktarı artar (depo görür),
- satınalma siparişinde "teslim alındı" bilgisi oluşur (satınalma görür),
- muhasebede stok hesabı ve mal/fatura ara hesabı otomatik güncellenir (muhasebe görür).
Kimse bir yerden başka bir yere veri kopyalamaz. ERP'nin değeri tam da budur: bir kez gir, herkes görsün.
Satış siparişi
Müşteri 300 makine istedi
Planlama (MRP)
Ne kadar, ne zaman?
Satınalma
Eksik motorları sipariş et
Üretim
Montaj, test, paketleme
Sevkiyat ve fatura
Müşteriye teslim
SAP nedir?
SAP, Almanya merkezli SAP SE'nin geliştirdiği ve dünyada en yaygın kullanılan ERP yazılımıdır. Türkiye'de beyaz eşyadan otomotive, gıdadan enerjiye pek çok büyük üretici SAP kullanır. Bu yüzden SAP bilgisi, özellikle üretim ve tedarik zinciri alanında çok aranan bir yetkinliktir.
Bilmen gereken birkaç isim:
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| SAP ECC | 2000'li yılların klasik SAP ERP sürümü. Hâlâ birçok şirkette çalışıyor. |
| SAP S/4HANA | Bugünkü nesil. HANA adlı bellek içi veritabanı üzerinde çalışır, daha sade bir veri modeli vardır. Bu kursun simülatörü S/4HANA mantığını izler. |
| SAP GUI | Klasik masaüstü arayüzü. İşlem kodlarıyla (T-code) çalışılır. |
| SAP Fiori | Web tabanlı, uygulama kartlarından oluşan modern arayüz. |
Neden hâlâ SAP GUI?
S/4HANA'da Fiori arayüzü yaygınlaşsa da danışmanlar ve uzman kullanıcılar günlük işin büyük bölümünü hâlâ SAP GUI ve işlem kodlarıyla yapar. İş ilanlarında "ME21N, MIGO, CO11N bilen" gibi ifadeler bu yüzden görülür. Simülatörümüz de SAP GUI mantığıyla çalışır.
Modül kavramı
SAP tek bir yazılım olsa da konularına göre modüllere ayrılır. Her modülün kendi işlem kodları, belgeleri ve uzmanları vardır; ama hepsi aynı veritabanını paylaşır.
| Modül | Açılımı | Konusu |
|---|---|---|
| MM | Materials Management | Malzeme ana verisi, satınalma, stok, fatura doğrulama |
| PP | Production Planning | Ürün ağacı, rota, MRP, üretim siparişi |
| QM | Quality Management | Muayene, kalite bildirimi, kullanım kararı |
| PM | Plant Maintenance | Ekipman, arıza bildirimi, bakım siparişi |
| SD | Sales and Distribution | Müşteri siparişi, teslimat, faturalama |
| FI/CO | Financial Accounting / Controlling | Genel muhasebe, maliyet muhasebesi |
| DM | SAP Digital Manufacturing | Atölye seviyesinde üretim yürütme (MES) |
Gerçek hayatta
Bir kalite mühendisi QM'de bir muayene partisini "red" ettiğinde, ilgili stok kullanılamaz hale gelir. MM kullanıcısı bunu stok raporunda görür, PP'deki planlama da bu stoğu artık hesaba katmaz. Modüller ayrı, veri ortaktır.
Digital Manufacturing nereye oturuyor?
S/4HANA, ne üretileceğini ve ne zaman üretileceğini planlar: üretim siparişi açar, malzemeleri ayırır. Ama atölyede o anda olanlar ERP'nin ayrıntı seviyesinin altındadır: hangi operatör hangi makineyi başlattı, 1452 seri numaralı makinenin su kaçak testinde basınç kaç bar çıktı, hangi motor hangi makineye takıldı...
İşte bu katman MES (Manufacturing Execution System, üretim yürütme sistemi) katmanıdır. SAP'nin bulut tabanlı MES çözümü SAP Digital Manufacturing (DM)'dir. DM, siparişleri S/4HANA'dan alır, atölyede yürütür ve sonuçları (üretilen miktar, tüketilen malzeme, hatalar) S/4HANA'ya geri bildirir.
Bu yüzden DM'i anlamak için önce şunları bilmek gerekir:
- Malzemenin, ürün ağacının ve stokun nasıl tutulduğu (MM)
- Üretim siparişinin nasıl doğduğu ve yaşam döngüsü (PP)
Kursun sırası da buna göre kurgulandı: Temeller → MM → PP → DM, ardından kaliteyi, bakımı, satışı ve maliyeti tamamlayan QM, PM, SD ve FI/CO.
Akılda kalsın
- ERP, tüm departmanların tek veritabanını paylaştığı iş yazılımıdır: bir kez gir, herkes görsün.
- SAP S/4HANA bugünün SAP ERP sürümüdür; SAP GUI (işlem kodları) ve Fiori (web) arayüzleri vardır.
- SAP modüllere ayrılır (MM, PP, QM, PM, SD, FI/CO) ama hepsi aynı veriyi kullanır.
- SAP Digital Manufacturing, atölyedeki üretimi yöneten MES katmanıdır ve S/4HANA ile sürekli veri alışverişi yapar.
Kendini test et